Miser periit fortis pro bono, pro libertate et iure.

Hodie in Bulgaria celebratur memoria Christi Botevi (1847-1876), magni poetae et rebellatoris pro libertate populi Bulgari, sed etiam omnium, qui umquam ceciderunt in pugnis contra aggresores et oppugnatores Bulgariae.

Savina Petkova, discipula Bulgara: "In studiis humanitatis versari velim."

Hoc anno partem in Certamine Horatiano Venusiae cepisti? Quid de te hoc significat?

Certamen Horatianum mihi summa scaena fuit, in qua quod per quattor annos in Lycaeo (Lycaeo Classico Serdicensi sive Nationali - www.ngdek.com) didiceram monstrare potui, sane sicut aliquid varii multiplicisque. Non agitur tantum de textu ex una lingua in alteram translato (re vera ex Latino per Bulgaricum in sermonem Anglicum), sed potius de omnibus instrumentis adhibitis, quae a scholis in Lycaeo nostro sumpsi. Facultas ista, quam habui, ad colloquendum cum aliis discipulis ex tota Europa, qui iisdem instrumentis utuntur, ad conspiciendos similitudines atque discrimina in via nostra ad ipsam linguam, ad linguas classicas in universum, haec omnia pretiosissima mihi fuerunt, nam Lycaeum nostrum sui generis in patria unicum est et suas vires cum aliis comparare nequit itaque obrussam ad res in se corrigendas et renovandas non habet.

Cur carmina Latina et ipsa lingua Latina tua intersunt?

Respondere huic rogato mihi difficile est. Studium aut potius amorem linguae Latinae ab ipso momento quo ei studere coeperam habeo - iam inde a primis scholis in classi octava Lycaei magistra Lydia Domaradzka docente. Hac cum lingua coniunctae sumus mutuo consensu et hinc temporis obiurgia de nulla re habuimus. Quod ad carmina Latina pertinet omnia alio modo facta sunt – cum in classi nona in curriculo nostro litterae antiquiores essent, hae meum studium ferme omnino non excitaverunt. Illo anno perfecto statim autem non solum ad Graeca, sed etiam ad Romana monumenta in primis curiositate quadam adgressa sum et necopinanter quasi amore erga ea capta sum. Poesim lyricam in universum amo; utraque res feliciter ad alteram addita est.

Lingua Latina tamen tantum lingua quaedam est – instrumentum igitur quo homines inter se communicant. Quid aliud tuum studium excitat?

Omnia studia ad commercium inter homines pertinent. Quod tamen maxime praevalet litterae sunt – ad multitudinem vastam litterarum generum libri qui mihi maxime placent adici possunt – sine mora lego, sine mora aliquid scribo – non vero audeo de his ut vere artificiosa opinari, neque ea tantum in genere scientifico ponere, potius conamina sunt cuiusdam artificis sicut maculae ex litteris confectae. Cum libris colloquor et cum propinquis – nihil mali.

Scio te hoc anno in aliis certaminibus particeps fuisse. De his aliquid pluris narra quaeso.

"Exegi monumentum." Iocis semotis non expectabam hunc annum tam et tot magna fastigia mihi allaturum, sed modo gaudere possum, quod omnes labores, quos in his rebus collocaveram, tandem aliquando fructum efferunt et optimum quidem. Diligentiam praecipuam in omnibus partibus Olympiadis utriusque linguae a classi nona monstraveram, cum, ut verum confitear, his occassionibus omnino vires in me relictae exhaurirentur (adnotatio: Savina in Olympiade utriusque scilicet Latinae et Graecae linguae Lycaei Serdicensis victor discessit). Id quod potius non expectabam est victoria in Olympiade litterarum, de qua immo tria ultima certamina huius anni et stylus conaminis, sicut Gallice dicitur, philosophiae gratia me adiuverunt. Ut ad rem antea omnino inopinatam perveniam – me fastigium ingens in rebus philosophis attingere reor, quia in initio anni omnino perterrita a philosophia fui. Omnes importunos sensus atopiae seposui. Laurea a Olympiade philosophiae Bulgarica, quam accepi, et maxime participatio in Olympiade philosophiae internationali (vulgo IPO: International Philosophy Olympiad) Christianiae, in Norvegia, idem emolumentum atque Certamen Horatianum attulerunt, sed in rebus philosophis. Animadverti, quod philosophum philologia classica maxime iuvat.

Quibus rebus tempore futuro operam dare vis?

Si ad responsum superiorem respicimus velim tantum addere, quod in studiis humanitatis versari mihi in animo est, de ipsa disciplina nondum constitui. Omnia in his rebus arte coniuncta atque intricata sunt, non credo mihi difficultatem fore de hac re decernere.

Gratias tibi, Savi, de tempore, quod subsecuisti, et de pulchris verbis, quae dixisti!

Gratias tibi, Demetri, de pulcherrimis rogatis, quibus respondere gavisa sum!

Cum Savina locutus est et deinde ex lingua Bulgarica in Latinum convertit Demetrius Dragnev.

"Ille, qui cadit pro libertate, moritur numquam"

Hodie in Bulgaria celebratur memoria Christi Botevi (1847-1876), magni poetae et rebellatoris pro libertate populi Bulgari, sed etiam omnium, qui umquam ceciderunt in pugnis contra aggresores et oppugnatores Bulgariae. Nam Christus Botev mense Maio a. 1876, dum in Bulgaria maxima et cruentissima rebellatio contra Turcos agebatur, navem Austriacum cui nomen "Radetzky" una cum centum iuvenibus maxime libertatis cupientibus in fluvio Danubii cepit et ad urbem Bulgaricam Kozloduy descendit, unde maximis pugnis cum Turcis commissis die secundo mensis Iunii in Haemimonto occisus est. Nihil opportunius huic diei quam ut afferamus eius notissimum carmen, in thesauro poetico totius mundi iam antea adeptum.

Chadzhi Demetrius

VIVIT IS, VIVIT! Illic in Haemo

Iacet et gemit, plenus vigore,

Heros defixus, - circum est nemo -,

Heros in punctis atque cruore.

Hic est ballista humi proiecta,

Inibi fulget ensis perfractus,

Vultus nigrantur, manu porrecta

Devovet mundum heros subactus.

Iacet et fremit. Supra in caelo

Sistens sol montem torret irate.

Canunt messores arvo in bello,

Emicat cruor, fluit ingrate,

Nunc est iam messis! Carmina, servae,

Maesta cantate! Sol, calefacta

Hanc regionem! Silens, cor, ferve!

Perit vir, iam est alea iacta.

Ille, qui cadit pro libertate,

Moritur numquam: caelum et terra,

Omnis natura, ver cum aestate

Eum deplorant, etiam fera.

Aquila servat eum sub alis,

Vulnera lupus lambit clementer,

Falco pro fratre, volans sodalis,

Eum procurat hic vehementer.

Advenit vesper, splendet et luna,

Totum stellatur caelum, per chorum

Silvae cum ventis strepitant una,

Haemus iam cantat spes armatorum.

Nymphae tum quoque, albae ceu rosae,

Gramen incedunt attrepidate,

Hymnum cantantes, mirae, formosae,

Prope ad virum sidunt placate.

Vulnera illa ligat ei herba,

Ista aspergit aqua iucunda.

Haec osculatur dulce superba,

Tenere spectans perridibunda.

“Ubi Caradzha, inquit, est, soror,

Ubi sunt mei socii fidi?

Hic periturus nihil iam moror,

Rapiat sors me, mortem iam vidi!”

Plaudentesque heroi nantes

Canunt sub divo, vir dum valescit,

Quaerunt Caradzham, canunt volantes

Atque triumphant, quoad albescit...

Ecce diluxit! Lupus in Haemo

Heroa lambit, cruor ingrate

Fluit et fluit, - circum est nemo -,

Sistens sol montem torret irate.

(In linguam Latinam convertit Crumus Dimitrov, ca. a. 1922)